Posts

Showing posts from May, 2025

74. श्रद्धेतून मिळतो आनंद

Image
  श्रीकृष्ण म्हणतात, “जे कुणी मानव दोषदृष्टी टाकून श्रद्धायुक्त अंत:करणाने माझ्या या मताचे नेहमी अनुसरण करतात, ते ही सर्व कर्मांपासून मुक्त होतात” ( 3.31 ) . श्रद्देचा संबंध बहुतांशवेळा एखाद्या गोष्टीवरील विश्वासाशी जोडला जातो मात्र प्रत्यक्षात श्रद्धा ही त्यापलीकडील संकल्पना आहे आणि त्यापुढील पायरीही. जेथे श्रद्धा असते तेथे संशय नसतो आणि आपले सगळे प्रश्न संपुष्टात आले असतात. जोपर्यंत शास्त्रीय तथ्य समोर आले नाही तोपर्यंत सूर्य हा पृथ्वीभोवती असेच जगात मानले जात होते. विश्वास हा बाह्य गोष्टींवर अवलंबून असतो तर श्रद्धा ही अंतर्गत गुणवत्ता असते. दुसरे म्हणजे , श्रद्धा अविश्वासाच्या विरुद्ध ध्रुवीय बाजूने अस्तित्वात आहे , तर आदर दोन्हीच्या पलीकडे आहे. तिसरे , श्रद्धा हा अंधश्रद्धेपेक्षा वेगळा असतो जिथे एक व्यक्ती दुसऱ्या पक्षाचे ऐकायला तयार नसते. श्रद्धा म्हणजे प्रत्येक गोष्टीचे एकात्मतेत एकीकरण. आस्था आणि विश्वास उधार घेतला जाऊ शकतो , तर श्रद्धा हा पूर्णपणे अनुभवात्मक आहे. संपूर्णता समजून घेण्यासाठी , त्याचे विरुद्धार्थ समजून घेणे आवश्यक आहे. म्हणून श्रीकृष्ण लगेच उलट सांगतात ...

73. शरण जाण्याची कला

Image
  श्रीकृष्ण अर्जुनाला म्हणतात , " तुझे सर्व कर्म मला अर्पण करून तू परमात्म्याला मन लावून , आशेशिवाय , स्नेहविना आणि तापविना युद्ध कर" (3.30). हा श्लोक गीतेचा सारांश आहे आणि तो दैनंदिन जीवनातील आपल्या अनेक शंकांचे निरसन करतो. आपली पहिली शंका असते ‘ आता काय करावे ’ आणि ती उद्भवते कारण आपण जे करतो आहोत त्यात आपण आनंदी नसतो आणि आपल्याला असे वाटत असते की दुसरे काही केल्याने आनंद मिळेल. पण हा श्लोक आपल्याला जे काम दिले आहे किंवा आपण स्वत: निवडलेआहे असे आत्ता हातात असलेले काम आपल्या संपूर्ण क्षमतेनुसार करण्याचा सल्ला देतो. असे कृत्य कुरुक्षेत्र युद्धासारखे क्रूर आणि गुंतागुंतीचे असू शकते , जिथे कोणतीही माराला किंवा स्वतः मारले जाल . वैज्ञानिकदृष्ट्या , आपले जटिल मानवी शरीर एका पेशीपासून विकसित झाले आहे जिथे प्रत्येक क्रिया (उत्परिवर्तन) मागील क्रियेशी जोडलेली आहे. याचा अर्थ असा की आपल्याकडे असलेले कर्म हे नेहमी मागील कर्माच्या मालिकेचे परिणाम असते आणि कोणतेही कर्म एकटे राहत नाही. पुढचा प्रश्न आहे , ‘ आपण कर्म कसे करावे ’. हा श्लोक आपल्याला अर्जुनाला येणाऱ्या ताणतणाव किंवा दुःखाम...