गीता आचरण

  आयुष्यात अनेक चढ-उतार येतात आणि आपण ते कसे हाताळतो यावर बरेच काही अवलंबून असते. परिस्थिती खडतर असते तेव्हा तणाव आणि नैराश्य येणे स्वाभाविक असते आणि अशावेळी आपण कर्मांचा त्याग करण्याचा विचार करायला लागतो. कारण, आपण सगळे या भ्रमात असतो की आपल्या आणि इतरांच्या कर्मामुळे आपल्याला सुख किंवा दु:ख मिळते. अर्जुनदेखील द्विधा मनस्थितीत आहे आणि युद्ध लढण्याचे कर्म त्यागण्याची त्याची इच्छा आहे. श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात , “ जो पुरुष कर्मफलाचा आश्रय न घेता कर्तव्य कर्मे करतो, तो संन्यासी व योगी होय. आणि केवळ अग्नीचा त्याग करणारा संन्यासी नव्हे ; तसेच केवळ क्रियांचा त्याग करणारा योगी नव्हे ” ( 6.1 ) . कर्तव्य कर्म बद्दल अधिक वर्णन केल्यास अधिक संभ्रम निर्माण होऊ शकतो कारण ती पूर्णपणे अनुभवण्याची बाब आहे. पोहावे कसे हे शिकण्यासाठी आपल्याला पाण्यात उडी मारावी लागते आणि त्याचप्रमाणे, करायच्या कृती समजून घेण्यासाठी आयुष्याला सामोरे जावे लागते. पोहोण्यासाठी तरंगणे जसे आहे तसेच इंद्रियांचा आधार न घेता आनंदी राहणे हा आपल्या प्रगतीचा निकष आहे. बीजाच्या गर्भाचे रक्षण करण्यासाठी त्यावर आवरण असणे गर...

  श्रीकृष्ण म्हणतात, “काम, क्रोध मावळलेले, मन जिंकलेले, परब्रह्म परमात्म्याचा साक्षात्कार करून घेतलेले जे ज्ञानी पुरुष असतात, त्यांना सर्व बाजूंनी शांत परब्रह्म परमात्माच परिपूर्ण असतो”   ( 5.26 ) .   इच्छांच्या व्याधी आणि रागाचा मूर्खपणा यांपासून कसे मुक्त व्हावे हा खरा प्रश्न आहे. प्रत्येक चक्रीवादळ शांत होण्याचे एक केंद्र असते. त्याचप्रमाणे आपल्या इच्छा आणि रागाचे निर्मूलन होण्याचे आपल्यामध्ये एक केंद्र असते आणि आपल्याला तिथपर्यंत पोहोचायचे असते. त्यासाठी सर्व इच्छांचा मूलाधार असलेला ‘मी’ त्यागण्याचे धैर्य लागते. यासाठी एक तंत्र म्हणजे भूतकाळात केव्हा आपल्याला तीव्र इच्छा किंवा प्रचंड राग आला होता ती स्थिती पुन्हा अनुभवून बघणे. माझ्यातील ' आत्मा ' हा इतरांमधील ' आत्मा ' सारखाच आहे आणि वेगवेगळे लोक एकाच गोष्टीकडे विविध प्रकारे बघतात,’ असे स्वत:बद्दल अधिक जागरूक होऊन त्याच गोष्टीची पुनरावृत्ती करावी. भारतीय संस्कृतीत आयुष्याला लीला म्हटले आहे म्हणजे हे केवळ एक नाटक आहे त्याला फार गंभीरपणे घेऊ नये. दुसरे तंत्र असे आहे की ज्याप्रमाणे आपण नाटक करतो तसे आयुष्याला फा...